Foto 13:42 29.11.2023

Britaniya İmperiyası medalı almış azərbaycanlı döyüşçü (FOTO)

Rusiya saytları və TV kanallarında İkinci dünya müharibəsi illərində orduda xidmət edənlərə qarşı yenə hər zamankı kimi ədalətsizlik edirlər, xüsusilə azərbaycanlı qəhrəmanlara qarşı bu açıq görünür. Sovet idarəçiliyində rəhbərlikdə olan gürcü-erməni-rus üçlüyü bu günə qədər əfsanə olan azərbaycanlılara layiq olduqları qiyməti verməyib. Yüzlərlə ad yazmaq olar, lakin təkcə Həzi Aslanovun adı bütün Sovet ordusundan ağır gələr. 

Bu gün Rusiyada ciddi tədqiqatçıların əfsanə hesab etdikləri şəxslərin adını qorxmadan çəkirlər. Baxmayaraq ki, rus mediası illərdir onların adını çəkmək istəmir. Belə əfsanələrdən biri də bu günün özündə GA6409 nömrəli Şpagin sistemli avtomatı Sankt Peterburq şəhərində yerləşən "Artilleriya, Mühəndislik Qoşunları və Siqnal Korpusu Hərbi Tarixi Muzeyi”də şərəf yerində qorunub saxlanılan bakılı Əjdərov Hüseyn Şir oğludur. 

Əjdərov Hüseyn Şir oğlu 1910-cu ildə Azərbaycanda anadan olub. Beşinci sinfi bitirdikdən sonra çörək sexində işləyib. 1942-ci ilin oktyabrında Sovet ordu sıralarına çağırılıb, ancaq 1943-cü ilin mayında cəbhədə döyüşlərə qouşub.

Arxivdə qəzetləri vərəqləyərkən "Bakisnki raoboççiy” qəzetinin 1943-cü il, 5 sentyabr sayında onun haqqında məqaləyə rast gəldim. Tam bütöv bir səhifə onun barəsində yazır:

"...Sovet pulemyotçuları, görünür, bir vaxtlar rusların zəngin Vyaji kəndində (indiki Oryolun Novosilski rayonunda ləğv edilmiş kənd) olan düşmən istehkamlarının zəncirini qırdılar. Hətta qatı tüstü səbəbiylə bağların yaşıllığında hələ də dəmir damların altında ağ evləri görmək olardı. Amma indi odların tüstüsü kəndin üstündə dolanırdı və alman pulemyotları açılan pəncərə dəliklərindən əsgərlərimizə doğru atəş açırdı... Topçularımızın açdıqları atəş pərdəsi altında pulemyotçular mərmiyə yaxınlaşdılar. Döyüşçülər piyada və tank əleyhinə qumbaraatanlarla silahlanıblar. Bir qrup pulemyotçu bunkerlərdən birinin yaxınlığında, nasistlərin pulemyot atəşi altında uzanmışdı. Bir az sonra bir döyüşçü pulemyotçulardan ayrıldı. Quru alaq otlarına üzünü qaşıyaraq bunkerə tərəf süründü və cəld bir-birinin ardınca ora iki tank əleyhinə qumbara atdı. Yanğın baş verdi, qırıcıya torpaq buludu və kiçik daşlar yağdı, lakin bunker susdu və orada olan onlarla yarım nasist məhv edildi. "...Ah, Hüseyn! Deməli, alçaqlar...” döyüşçü yoldaşlarının səsini eşitdi. Lakin döyüşçü dayanıb öldürülən faşistləri saymaq fikrində deyildi. Bunkerin üstündən tullanaraq kəndin dərinliyinə qaçdı. Birdən tək atış yüksək səslə əks-səda verdi. Ağır yaralı əsgər inilti ilə Hüseyn Əjdərovun yanına yıxıldı. Snayper! Hüseyn özünü yerə sıxdı. İrəli getmək çətin idi. Daş divarın arxasında gizlənmiş alman snayperi kiçik bir boşluqdan Qırmızı Ordu əsgərlərinə atəş açırdı.  Əjdərov əlindəki qumbara ilə atəş altında bunkerə yaxınlaşıb oranı partlatdı və yüzərlə sovet əsgərini ölümdən xilas etdi”

Həmin gün 29 qumbara ilə 50-dən bir az çox alman əsgərini məhv edən Əjdərov nəinki döyüşün, sovet hərb tarixinin ən qəhrəman şəxslərindən birinə çevrildi. 

Döyüşdə əla döyüş göstəricilərinə və şücaətinə görə 380-ci atıcı diviziyasının 1262-ci motoatıcı alayının pulemyotçu rotasının baş serjantı Hüseyn Əjdərov cəbhə komandirinin əmrində qeyd edilib və Qırmızı Bayraq ordeni ilə təltif edilib. Bölmə komandiri Əjdərovu təbrik edib çıxış etməyə ona söz verəndə O, bir kəlmə dedi:

"Mənim düşmənlə haqq hesabım indi başlayır, indi hər kəs Bakılıların necə döyüşdüyünü də öyrənəcəklər...!”” 

Ondan bu qəhrəmanlığa görə Sovet dövlətindən nə istəydiyini soruşanda Əjdərov sadəcə bir xahiş etdi:

"Bir şey istərdim ki, doğma Bakıda olanlar bilsinlər ki, Hüseyn Əjdərov öz xalqını necə təmsil edir”.

Keçmiş Bakı çörək zavodlarının birində çörək bişirən o, bölmənin ən yaxşı əsgəri adı qazanır və bütün sovet dövlətlərinə onun haqqında əfsanənlər yayılır o gündən. 

O dövrdə Sovet MN-nin nəşrlərində belə yazılırdi:

"Alovlu lava axınları kimi, alman pusqularını əzərək, qırmızı qoşunlara qələbə gətirən zirehli tankın üstündə dayanan Hüseyn Əjdərov  Koroğlu kimi,  əfsanəvi süvariləri bir vaxtlar düşmənlər məhv edirdilər, o da öz polad atına minib ürəyində qaynayan qəzəblə ətrafındakı faşist çəyirtkələrini məhv edir”. 

Yalnız səhər saatlarında döyüş səngiməyə başladı. Almanların müqaviməti qırıldı, küçələr düşmən qarnizonunun qalıqlarından təmizləndi. Tank hündür binaların birində dayandı.

Müharibə  illərində göstərdiyi şücaət, şücaət və qəhrəmanlığa görə Hüseyn Əjdərov Şir oğlu iki dəfə Qırmızı Bayraq ordeni, "İgidliyə görə” medalı  ilə təltif edilmişdir. Həmçinin Britaniya İmperiyası medalı da alıb. 

1945-ci il martın 13-dən martın 26-dək Qdansk, Polşada baş vermiş hücum döyüşlərində baş serjant Hüseyn Əjdərov özünü yenidən cəsur və cəsur döyüşçü kimi göstərdi. Oliva kəndi  yaxınlığında gedən döyüşdə düşmənin əks hücumu zamanı alay bayrağını müdafiə edən baş serjant Əjdərov 30-a qədər alman əsgər və zabitini məhv edib, 10 alman əsgər və zabitini əsir götürüb. Göstərdiyi şücaət və şücaətə görə 49-cu Ordunun qoşunları üçün 30 aprel 1945-ci il tarixli 054 saylı əmrlə baş serjant Hüseyn Əjdərov yenidən Qırmızı Bayraq ordeni ilə təltif edilib.
Bu gün İkinci dünya müharibəsi barədə yazanlar Hüseyn Əjdərovun adı gələndə ayaq üstə dururlar. Nadir insanlardan biridir ki, şəxsi silahı muzeydə şərəf yerində saxlanılır. Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adını almağa namizədlərdən biri olsa da Baqramyan izn verməyib. Belə bir əfsanənin adını çəkməyən rus mediası unutmasın ki, siz silməyə çalışdığınız tarixi, tarix özü üzə çıxardır.

Müharibədən sonra Hüseyn Əjdərov vətəni Azərbaycana, Bakıya qayıtdı. Təəssüf ki, Əjdərov Hüseyn Şiroğlu haqqında daha çox məlumat əldə etmək mümkün olmadı ki, yazaq. Bakıda harda yaşayıb, harda işləyib, necə həyatı olub barədə bilgi yoxdur. 

Heç "Wikpedia"da onun haqqında yazı yoxdur. Haqqında bu günə qədər heç kim yazmayıb. .

Zaur Aliyev, dosent